Prostatın iyi huylu büyümesi, prostat bezinin yaşla birlikte kanser dışı şekilde büyümesi durumudur. Tıbbi adı Benign Prostat Hiperplazisi (BPH) olan bu durum, özellikle ileri yaşlardaki erkeklerde sık görülür.
Prostat, idrar kanalının başlangıç bölümünü çevrelediği için büyüdüğünde idrar akışını etkileyebilir. Bu nedenle hastalarda sık idrara çıkma, gece idrara kalkma veya idrar akımında zayıflama gibi şikâyetler ortaya çıkabilir.
İyi Huylu Prostat Büyümesi Kanser midir?
Hayır. İyi huylu prostat büyümesi prostat kanseri değildir. Prostat bezinin kanser dışı büyümesi anlamına gelir.
Bununla birlikte iyi huylu prostat büyümesinde görülen bazı idrar şikâyetleri, prostat kanseri veya prostat iltihabı gibi farklı durumlarda da ortaya çıkabilir. Bu nedenle belirtilerin nedeni hekim değerlendirmesiyle araştırılmalıdır.
Belirtileri Nelerdir?
Prostat büyüdükçe idrar kanalına baskı yapabilir ve mesanenin boşalmasını zorlaştırabilir. Görülebilecek belirtiler şunlardır:
- İdrar yapmaya başlamakta zorlanma
- İdrar akımında zayıflama veya kesintili akım
- İdrar yaptıktan sonra damlama
- İdrarı tam boşaltamama hissi
- Sık idrara çıkma
- Ani idrar yapma ihtiyacı
- Geceleri birden fazla kez idrara kalkma
- İdrar yaparken rahatsızlık veya yanma hissi
Belirtilerin şiddeti prostatın büyüklüğüyle her zaman doğrudan ilişkili olmayabilir. Bazı hastalarda küçük bir büyüme belirgin şikâyete yol açarken, bazı hastalarda daha büyük prostat hacmine rağmen sınırlı yakınma görülebilir.
Kimlerde Daha Sık Görülür?
İyi huylu prostat büyümesi yaş ilerledikçe daha sık görülebilir. Özellikle 50 yaş sonrasında prostatla ilgili idrar şikâyetlerinin değerlendirilmesi önem kazanır.
Ailede iyi huylu prostat büyümesi öyküsü, obezite, tip 2 diyabet, kalp-damar hastalıkları ve fiziksel hareketsizlik gibi durumlar da risk değerlendirmesinde dikkate alınabilir.
Tanı Nasıl Konulur?
İyi huylu prostat büyümesi değerlendirilirken öncelikle hastanın şikâyetleri, idrar alışkanlıkları, kullandığı ilaçlar ve sağlık geçmişi sorgulanır.
Gerekli görülürse şu değerlendirmeler yapılabilir:
- Klinik muayene
- PSA testi
- İdrar tahlili
- Ultrason ile prostat hacmi ve mesanede kalan idrarın değerlendirilmesi
- İdrar akım ölçümü
- Gerekli durumlarda ileri incelemeler
PSA testi, prostat değerlendirmesinde kullanılabilir; ancak yüksek PSA değeri tek başına prostat kanseri anlamına gelmez.
Multiparametrik Prostat MR Gerekir mi?
Her iyi huylu prostat büyümesi hastasında multiparametrik prostat MR çekilmesi gerekmez. Ancak PSA yüksekliği, muayenede şüpheli bulgu veya prostat kanseri açısından araştırılması gereken bir durum varsa, prostat dokusunun ayrıntılı değerlendirilmesi için MR gündeme gelebilir.
Multiparametrik prostat MR, iyi huylu büyüme ile prostat kanseri şüphesinin birlikte değerlendirilmesi gereken seçilmiş hastalarda tanı sürecine katkı sağlayabilir.
Tedavi Nasıl Planlanır?
İyi huylu prostat büyümesinde tedavi, şikâyetlerin derecesine, prostat hacmine, idrar akışındaki etkilenmeye ve hastanın genel sağlık durumuna göre planlanır.
Hafif şikâyetleri olan bazı hastalarda düzenli takip ve yaşam tarzı düzenlemeleri yeterli olabilir. Daha belirgin şikâyetlerde ilaç tedavileri değerlendirilebilir. İdrar yapmayı ciddi şekilde etkileyen veya komplikasyon gelişen hastalarda girişimsel ya da cerrahi tedavi seçenekleri gündeme gelebilir.
Tedavi seçimi, kişiye özel hekim değerlendirmesiyle belirlenmelidir.
Hangi Durumlarda Hekime Başvurulmalıdır?
Aşağıdaki belirtiler ortaya çıktığında hekim değerlendirmesi önemlidir:
- İdrar yapamama
- İdrarda kan görülmesi
- İdrar yaparken belirgin ağrı veya yanma
- Ateş ve titreme ile birlikte idrar şikâyeti
- Sık tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu
- Geceleri sık idrara kalkma veya idrar akımında belirgin zayıflama
Bu bulgular iyi huylu prostat büyümesine bağlı olabileceği gibi farklı ürolojik hastalıklarla da ilişkili olabilir.
Kısa Bilgilendirme
Prostatın iyi huylu büyümesi, yaşla birlikte sık görülebilen ve idrar şikâyetlerine neden olabilen kanser dışı bir durumdur. Şikâyetlerin doğru değerlendirilmesi, prostat kanseri veya farklı prostat hastalıklarıyla ayrımının yapılabilmesi açısından önemlidir.
Prof. Dr. Rahmi Çubuk’un girişimsel radyoloji alanındaki deneyimi, gerekli hastalarda prostat görüntüleme ve görüntüleme eşliğinde gerçekleştirilen tanısal işlemlerin değerlendirilmesi sürecine katkı sağlayabilir.