Prostatit, prostat bezinde iltihaplanma veya enfeksiyonla ilişkili olarak gelişebilen bir sağlık sorunudur. Prostat, mesanenin altında yer alan ve idrar kanalının başlangıç bölümünü çevreleyen bir bez olduğu için prostatitte idrar yapma şikâyetleri, kasık ve pelvis bölgesinde ağrı gibi belirtiler görülebilir.
Prostatit her yaş grubundaki erkeklerde ortaya çıkabilir. Bazı prostatit türleri ani başlayan enfeksiyon belirtileriyle seyrederken, bazı hastalarda uzun süre devam eden pelvik ağrı ve idrar şikâyetleri ön planda olabilir.
Prostatit Türleri Nelerdir?
Prostatit tek bir hastalık değildir. Belirtilerin başlangıç şekline, süresine ve enfeksiyon bulunup bulunmamasına göre farklı türlerde değerlendirilebilir.
Akut Bakteriyel Prostatit
Akut bakteriyel prostatit, bakteriyel enfeksiyona bağlı olarak aniden başlayan prostat iltihabıdır. Ateş, titreme, idrar yaparken ağrı veya yanma, sık idrara çıkma ve kasık ya da perine bölgesinde ağrı görülebilir.
Bu tablo hızlı değerlendirme gerektirebilir. Özellikle ateşle birlikte idrar yapamama, şiddetli ağrı veya genel durumda bozulma varsa gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Kronik Bakteriyel Prostatit
Kronik bakteriyel prostatit, bakteriyel enfeksiyonun uzun süre devam ettiği veya tekrarladığı durumdur. Belirtiler akut prostatite göre daha hafif olabilir; ancak tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları, idrar yaparken rahatsızlık ve pelvik ağrı görülebilir.
Kronik Prostatit / Kronik Pelvik Ağrı Sendromu
Kronik prostatit veya kronik pelvik ağrı sendromunda her zaman bakteriyel enfeksiyon saptanmayabilir. Hastalarda üç ay veya daha uzun süre devam eden kasık, perine, penis, testis bölgesi, alt karın ya da bel ağrısı görülebilir.
İdrar yaparken rahatsızlık, sık idrara çıkma, ani idrar ihtiyacı ve boşalma sırasında ya da sonrasında ağrı da bu tabloya eşlik edebilir.
Prostatit Belirtileri Nelerdir?
Prostatit belirtileri hastalığın türüne göre değişebilir. En sık görülebilen şikâyetler şunlardır:
- İdrar yaparken yanma veya ağrı
- Sık idrara çıkma
- Ani idrar yapma ihtiyacı
- Gece idrara kalkma
- İdrar akımında zayıflama
- Kasık, perine, alt karın veya bel bölgesinde ağrı
- Penis veya testis bölgesinde rahatsızlık
- Boşalma sırasında ya da sonrasında ağrı
- Ateş ve titreme
Bu belirtiler yalnızca prostatite özgü değildir. İyi huylu prostat büyümesi, idrar yolu enfeksiyonu, taş hastalığı veya farklı ürolojik durumlar da benzer yakınmalara neden olabilir.
Prostatit Prostat Kanseri midir?
Hayır. Prostatit, prostat kanseri değildir. Prostat bezinde gelişen iltihaplanma veya enfeksiyonla ilişkili bir durumdur.
Ancak prostatit bazı hastalarda PSA değerinin geçici olarak yükselmesine neden olabilir. Bu nedenle PSA sonucu değerlendirilirken aktif enfeksiyon veya iltihap olasılığı dikkate alınmalıdır.
Prostatit PSA Değerini Etkiler mi?
Evet. Prostat bezindeki iltihaplanma veya enfeksiyon PSA değerinin yüksek ölçülmesine yol açabilir. Bu durum, yüksek PSA sonucunun her zaman prostat kanseri anlamına gelmediğini gösteren önemli nedenlerden biridir.
Prostatit veya enfeksiyon şüphesi olan hastalarda PSA sonucu, şikâyetler ve diğer tetkiklerle birlikte yorumlanır. Hekim gerekli görürse takip döneminde PSA testinin tekrar edilmesini planlayabilir.
Prostatit Tanısı Nasıl Konulur?
Prostatit değerlendirmesinde öncelikle hastanın şikâyetleri, belirtilerin ne kadar süredir devam ettiği, daha önce geçirilmiş enfeksiyonlar ve kullanılan ilaçlar sorgulanır.
Gerekli görülen durumlarda şu incelemeler planlanabilir:
- Klinik muayene
- İdrar tahlili
- İdrar kültürü
- Kan testleri
- PSA değerlendirmesi
- Ultrason veya seçilmiş hastalarda ileri görüntüleme yöntemleri
Tanı süreci, belirtilerin ani mi yoksa uzun süredir devam eden bir yapıda mı olduğuna göre planlanır.
Multiparametrik Prostat MR Gerekir mi?
Her prostatit hastasında multiparametrik prostat MR çekilmesi gerekmez. Ancak PSA yüksekliğinin devam etmesi, muayenede şüpheli bulgu saptanması veya prostat kanseri açısından ayrıca değerlendirme gereken durumlarda MR incelemesi gündeme gelebilir.
Multiparametrik prostat MR, prostat dokusunun ayrıntılı değerlendirilmesine yardımcı olabilir. Gerekli hastalarda görüntüleme bulguları doğrultusunda ileri tanısal işlemler planlanabilir.
Prostatit Tedavisi Nasıl Planlanır?
Prostatit tedavisi, hastalığın türüne göre değişir. Bakteriyel enfeksiyon saptanan durumlarda hekim tarafından antibiyotik tedavisi planlanabilir.
Kronik prostatit veya kronik pelvik ağrı sendromunda ise her hastada antibiyotik kullanımı gerekli olmayabilir. Hastanın şikâyetlerine göre ağrı kontrolü, idrar yakınmalarına yönelik tedaviler ve farklı destekleyici yaklaşımlar değerlendirilebilir.
Hekim önerisi olmadan antibiyotik veya ilaç kullanılmamalıdır.
Hangi Durumlarda Gecikmeden Hekime Başvurulmalıdır?
Aşağıdaki belirtiler bulunuyorsa gecikmeden tıbbi değerlendirme yapılmalıdır:
- Ateş ve titreme ile birlikte idrar şikâyeti
- İdrar yapamama
- Şiddetli kasık, perine veya alt karın ağrısı
- İdrarda belirgin kan görülmesi
- Genel durumda bozulma
- Giderek artan belirtiler
Akut bakteriyel prostatit belirtileri ani ve şiddetli başlayabilir; bu durumda hızlı tıbbi değerlendirme önemlidir.
Kısa Bilgilendirme
Prostatit, prostat bezinde iltihaplanma veya enfeksiyonla ilişkili gelişebilen bir durumdur. Prostat kanseri değildir; ancak PSA değerini etkileyebilir ve farklı prostat hastalıklarıyla benzer belirtilere yol açabilir.
Prof. Dr. Rahmi Çubuk’un girişimsel radyoloji alanındaki deneyimi, gerekli hastalarda prostat görüntüleme ve görüntüleme eşliğinde gerçekleştirilen tanısal işlemlerin değerlendirilmesi sürecine katkı sağlayabilir.