Prostat kanseri taramasının hangi yaşta başlaması gerektiği, her erkek için aynı değildir. Kişinin aile öyküsü, genetik riskleri, genel sağlık durumu ve prostat kanseri açısından taşıdığı risk faktörleri değerlendirilerek tarama planı oluşturulmalıdır.
Prostat kanseri erken dönemde belirti vermeyebilir. Bu nedenle uygun yaşta ve uygun risk grubunda PSA testi başta olmak üzere prostat sağlığı değerlendirmesinin hekimle görüşülmesi önemlidir.
Ortalama Risk Grubunda Tarama Ne Zaman Gündeme Gelebilir?
Ailesinde prostat kanseri öyküsü bulunmayan ve bilinen yüksek risk faktörü olmayan erkeklerde prostat kanseri taraması hakkında hekimle görüşme genellikle 50 yaş civarında gündeme gelebilir.
Bu değerlendirme sırasında PSA testi yapılması düşünülebilir. PSA sonucu, tek başına kanser tanısı anlamına gelmez; yaş, prostat hacmi, klinik bulgular ve kişisel riskler birlikte değerlendirilmelidir.
Yüksek Risk Grubunda Tarama Daha Erken Başlayabilir mi?
Evet. Prostat kanseri açısından yüksek risk taşıyan kişilerde değerlendirme daha erken yaşlarda gündeme gelebilir.
Özellikle babasında veya erkek kardeşinde erken yaşta prostat kanseri tanısı bulunan kişilerde, genetik risk faktörü taşıyanlarda ya da hekim tarafından yüksek riskli kabul edilen hastalarda tarama değerlendirmesi 40–45 yaş aralığında başlayabilir.
Birden fazla birinci derece yakınında erken yaşta prostat kanseri öyküsü bulunan kişilerde ise hekimle görüşme 40 yaş civarında değerlendirilebilir.
PSA Testi Taramanın İlk Adımı mıdır?
PSA testi, prostat kanseri taramasında en sık kullanılan değerlendirme yöntemlerinden biridir. Kanda ölçülen PSA değerinin yüksek olması, prostatta daha ayrıntılı inceleme gerekebileceğini gösterebilir.
Ancak PSA yüksekliği her zaman prostat kanseri anlamına gelmez. İyi huylu prostat büyümesi, prostat iltihabı, enfeksiyon veya bazı işlemler de PSA değerini etkileyebilir.
Bu nedenle PSA sonucu yüksek çıktığında değerlendirme, hekimin önerisi doğrultusunda adım adım yapılmalıdır.
PSA Yüksekliği Durumunda Ne Yapılır?
PSA yüksekliği saptandığında hemen biyopsi yapılması gerekmez. Öncelikle PSA sonucunun tekrar değerlendirilmesi, prostat hacmi, aile öyküsü, muayene bulguları ve hastanın genel sağlık durumu göz önünde bulundurulabilir.
Klinik şüphe devam ederse multiparametrik prostat MR ile prostat dokusu ayrıntılı olarak incelenebilir. MR’da şüpheli alan görülmesi halinde, gerekli hastalarda klasik prostat biyopsisi veya füzyon prostat biyopsisi gündeme gelebilir.
Multiparametrik Prostat MR Ne Zaman Kullanılabilir?
Multiparametrik prostat MR, PSA yüksekliği veya prostat kanseri açısından klinik şüphe bulunan hastalarda prostat içindeki şüpheli alanların değerlendirilmesine yardımcı olabilir.
Bu inceleme, biyopsi gerekliliğinin değerlendirilmesi ve biyopsi planlanacaksa hedef alanların belirlenmesi açısından önemli bilgiler sağlayabilir. Ancak MR tek başına prostat kanseri tanısı koymaz.
Tarama Her Erkek İçin Zorunlu mudur?
Prostat kanseri taraması, kişisel riskler ve olası fayda-risk dengesi değerlendirilerek planlanmalıdır. Tarama, bazı hastalarda erken değerlendirmeye katkı sağlayabilirken; gereksiz biyopsi, aşırı tanı ve gereksiz tedavi riski de dikkate alınmalıdır.
Bu nedenle tarama kararı, hastanın yaşı, sağlık durumu, yaşam beklentisi, aile öyküsü ve kişisel tercihleri göz önünde bulundurularak hekimle birlikte verilmelidir.
Kısa Bilgilendirme
Prostat kanseri taraması için tek bir başlangıç yaşı yoktur. Ortalama risk grubundaki erkeklerde değerlendirme 50 yaş civarında; ailesinde prostat kanseri öyküsü veya genetik risk faktörü bulunan kişilerde ise daha erken yaşlarda gündeme gelebilir.
Prof. Dr. Rahmi Çubuk’un girişimsel radyoloji alanındaki deneyimi, multiparametrik prostat MR değerlendirmesi ve görüntüleme eşliğinde tanısal işlem planlamasına katkı sağlayabilir.