Prostat kanseri, erkeklerde sık görülen kanser türlerinden biridir. Ancak prostat kanseri tanısı alan her hasta bu hastalık nedeniyle yaşamını kaybetmez. Hastalığın seyri; kanserin hangi evrede saptandığına, biyolojik özelliklerine, PSA değerine, biyopsi sonucuna, görüntüleme bulgularına ve hastanın genel sağlık durumuna göre değişebilir.
Özellikle prostatla sınırlı veya yakın çevre dokularla sınırlı hastalıkta sağkalım oranları yüksektir. Buna karşılık kemiklere veya uzak organlara yayılım gösteren prostat kanserinde hastalığın kontrolü daha zor olabilir ve tedavi planı farklılaşabilir.
Prostat Kanseri Ciddi Bir Hastalık mıdır?
Evet. Prostat kanseri, özellikle ileri evrede veya yayılım göstermiş durumda saptandığında ciddi sonuçlara yol açabilir.
Bununla birlikte prostat kanserlerinin bir bölümü yavaş seyredebilir. Bazı düşük riskli hastalarda hemen tedavi yerine aktif izlem gündeme gelebilirken, bazı hastalarda cerrahi, radyoterapi, hormon tedavisi veya diğer tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.
Bu nedenle prostat kanseri tanısı, her hastada aynı anlama gelmez. Hastalığın risk grubunun ve yayılım durumunun doğru belirlenmesi önemlidir.
Prostat Kanserinde Ölüm Riski Neye Göre Değişir?
Prostat kanserine bağlı ölüm riski, yalnızca tanı konulmuş olmasına bağlı değildir. Değerlendirmede şu faktörler önem taşır:
- Kanserin prostat içinde sınırlı olup olmadığı
- Lenf nodu, kemik veya uzak organ yayılımı bulunup bulunmadığı
- PSA düzeyi
- Biyopsi sonucu
- Gleason skoru veya Grade Group bilgisi
- Multiparametrik prostat MR ve diğer görüntüleme bulguları
- Hastanın yaşı ve genel sağlık durumu
- Uygulanan takip veya tedavi yaklaşımı
Erken evrede ve prostatla sınırlı olarak saptanan hastalık ile yayılmış prostat kanseri aynı risk düzeyinde değerlendirilmez.
Erken Evrede Saptanan Prostat Kanserinde Durum Nasıldır?
Prostat kanseri prostatla sınırlı bir aşamada saptandığında, hastalığın değerlendirilmesi ve uygun tedavi ya da takip planının oluşturulması açısından daha fazla seçenek bulunabilir.
Erken evrede saptanan hastalarda aktif izlem, cerrahi veya radyoterapi gibi farklı yaklaşımlar hastalığın risk grubuna göre değerlendirilebilir.
Erken değerlendirme, her hastada kesin sonuç garantisi sağlamaz; ancak hastalığın özelliklerinin uygun zamanda belirlenmesine ve kişiye özel planlama yapılmasına yardımcı olabilir.
Yayılmış Prostat Kanserinde Ölüm Riski Artar mı?
Prostat kanseri kemiklere, lenf nodlarına veya uzak organlara yayılmışsa hastalığın seyri daha farklı olabilir. Bu durumda tedavinin amacı hastalığı kontrol altında tutmak, ilerlemesini yavaşlatmak ve hastanın yaşam kalitesini desteklemektir.
Yayılmış prostat kanserinde hormon tedavisi, kemoterapi, hedefe yönelik tedaviler, radyofarmasötik tedaviler veya uygun hastalarda farklı tedavi seçenekleri gündeme gelebilir.
Tedavi planı, hastalığın yayılım durumu ve hastanın genel sağlık özelliklerine göre oluşturulmalıdır.
Prostat Kanserinde Erken Değerlendirme Neden Önemlidir?
Prostat kanseri erken dönemde belirti vermeyebilir. Bu nedenle yalnızca idrar şikâyetlerinin ortaya çıkmasını beklemek yeterli olmayabilir.
Kişisel risk faktörlerine göre hekim değerlendirmesiyle:
- PSA testi,
- Klinik muayene,
- Multiparametrik prostat MR,
- Gerekli durumlarda prostat biyopsisi
gibi yöntemler kullanılabilir.
PSA yüksekliği tek başına prostat kanseri anlamına gelmez. Multiparametrik prostat MR, prostat içerisindeki şüpheli alanların değerlendirilmesine yardımcı olabilir. Kesin tanı ise gerekli durumlarda biyopsiyle alınan doku örneklerinin patolojik incelemesiyle konulur.
Prostat Kanseri Tanısı Sonrası Görüntüleme Neden Önemlidir?
Prostat kanseri tanısı konulduktan sonra hastalığın prostat dışına yayılıp yayılmadığını değerlendirmek için görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.
Multiparametrik prostat MR, prostatın ve çevre dokuların ayrıntılı incelenmesine yardımcı olabilir. Orta veya yüksek riskli hastalarda ya da yayılım şüphesi bulunduğunda BT, kemik taraması veya uygun hastalarda PSMA PET/BT gibi görüntüleme yöntemleri değerlendirilebilir.
Bu incelemeler, tedavi planının hastalığın gerçek yayılım durumuna göre oluşturulmasına katkı sağlar.
Her Prostat Kanseri Hastasında Aynı Tedavi Uygulanır mı?
Hayır. Prostat kanserinde tedavi kararı her hastaya özel olarak verilir.
Düşük riskli bazı hastalarda aktif izlem uygun olabilir. Lokalize hastalıkta cerrahi veya radyoterapi değerlendirilebilir. Yayılım gösteren hastalıkta ise hormon tedavisi ve diğer sistemik tedaviler gündeme gelebilir.
Tedavi planlaması; PSA değeri, patoloji sonucu, görüntüleme bulguları, yaş, genel sağlık durumu ve hastanın tercihleri birlikte ele alınarak yapılmalıdır.
Kısa Bilgilendirme
Prostat kanseri ciddi bir hastalık olmakla birlikte, tanı alan her hasta bu hastalık nedeniyle yaşamını kaybetmez. Hastalığın evresi, risk grubu ve yayılım durumu, sağkalım ve tedavi planlaması açısından önemli bilgiler sağlar.
Prostat kanseri şüphesi veya tanısı bulunan hastalarda değerlendirme; PSA, multiparametrik prostat MR, biyopsi sonucu ve gerekli görülen ileri görüntüleme yöntemleri birlikte ele alınarak yapılmalıdır.
Prof. Dr. Rahmi Çubuk’un girişimsel radyoloji alanındaki deneyimi, prostat görüntüleme ve görüntüleme eşliğinde gerçekleştirilen tanısal işlemlerin değerlendirilmesi sürecine katkı sağlayabilir.